Góc Của Ân VlogTrước đây, góc của Ân nghĩ đơn giản, Châu Phi là vùng đất thiên nhiên khắc nghiệt, hoang dã, đầy những hiểm nguy và cũng đã từng trầm trồ trước những thước phim về thế giới động vật nơi đây. Nhưng cũng chỉ dừng lại ở đó. Cho đến khi, mình đọc cuốn sách Châu Phi Nghìn Trùng của nhà văn Isak Dinesen. Cuốn sách giống như một cánh cửa mở ra cho mình thấy một Châu Phi rất thật và đầy sống động: có thiên nhiên hùng vĩ, có con người hiền hòa, nhưng cũng đầy xung đột, bất công và những vết thương lịch sử chưa lành. Mở ra cho mình một thế giới quan không chỉ về thiên nhiên, con người nơi đây mà còn về lòng trắc ẩn, về sự khác biệt và lòng tôn trọng.
MUA SÁCH CHÂU PHI NGHÌN TRÙNG VỚI ƯU ĐÃI KHỦNG TẠI ĐÂY
Nói một chút về tác giả thì Isak Dinesen là bút danh của nhà văn Đan Mạch Karen Dinesen. Trong bối cảnh các đế quốc Châu Âu tranh nhau xâu xé lục địa Châu Phi hồi đầu thế kỉ 20, năm 1913 bà cùng chồng sang Kenya một vùng đất thuộc Đông Phi, mua một đồn điền cà phê dưới chân rặng Ngong để sản xuất cà phê hạt. Sau đó cũng chính tại nơi đây, bà cùng chồng ly hôn do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự khác biệt về tính cách cùng những áp lực từ cuộc sống tại đồn điền. Sau khi ly hôn Isak Dinesen vẫn ở lại điều hành trang trại cà phê thêm khoảng 10 năm, nhưng liên tiếp thất bại trong kinh doanh và cuối cùng bà phải lựa chọn bán đồn điền năm 1931 và hồi hương tiếp tục sống và sáng tác tại quê hương cho đến cuối đời.
Châu Phi Nghìn Trùng là thước phim hồi ức chân thật, đan xen vui buồn, không phải sau vài chuyến đi, không phải nghiên cứu bàn giấy, mà là mười bảy năm sống thật, là những trang sách miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên hoang dã sống động tại núi Ngong nhưng cũng đầy khắc nghiệt; con người châu Phi cùng những kỷ niệm sâu sắc; con người đổi thay, đất đai đổi thay; tình yêu, sự mất mát; và cả những thảm họa tại nơi đây trong những năm tháng thanh xuân đầy biến động của tác giả Isak Dinesen.
Mở đầu cuốn sách là phương châm sống của bà và cũng là của tầng lớp quý tộc Ba Tư – đó là: “Hãy cưỡi ngựa, bắn cung, và nói sự thật.” Câu nói nghe có vẻ cổ xưa nhưng theo mình suốt khi đọc sách. Nó không hoa mỹ, nhưng nó là một triết lý sống rất thẳng.
“Cưỡi ngựa” là bản lĩnh để đi tiếp, dám dấn thân và cũng biết kiểm soát bản thân, dù con đường có gập ghềnh. “Bắn cung” là đủ bản lĩnh để đối diện thử thách, không lảng tránh. Và “nói sự thật” là điều khó nhất – sống liêm chính, không tô hồng, không che giấu, không viết để làm vừa lòng người đọc. Có lẽ vì vậy mà cuốn sách Châu Phi Nghìn Trùng không hề lãng mạn hóa vùng đất này, cũng không tô màu cho hiện thực. Châu Phi hiện lên với nắng cháy, đất khô, côn trùng, bệnh tật, và cả nạn châu chấu – khi từng đàn dày đặc che kín bầu trời, mùa màng bị quét sạch chỉ trong thời gian ngắn. Những đoạn viết về châu chấu không kịch tính hóa, nhưng khiến mình hiểu thêm một điều: ở đây, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh, mà là một thế lực thật sự, có thể quyết định số phận con người nhanh hơn bất kỳ chính sách nào.
Điều đầu tiên cuốn sách dạy mình, không phải là về Châu Phi, mà là bài học tôn trọng sự khác biệt. Ở đây, khác biệt không chỉ là màu da, ngôn ngữ hay tập tục, mà là cách người ta sinh tồn, đối diện với mất mát và sống chung với bất ổn. Tác giả không đứng ở vị trí “người văn minh đi quan sát”, mà bà sống cùng, làm việc cùng, va chạm từng ngày với mảnh đất ấy. Và chính vì thế, giọng văn của bà không phán xét. Bà cũng không dùng giọng thương hại. Bà kể bằng một sự quan sát tỉnh táo, đôi khi lạnh, nhưng không vô cảm. Và chính điều đó khiến mình nhận ra: tôn trọng không phải là thương xót, mà là nhìn thẳng vào hoàn cảnh của người khác mà không áp chuẩn mực của mình lên họ.
Châu Phi Nghìn Trùng cũng là cuộc vật lộn số phận của một vài cá nhân, nơi mà người ta không có quá nhiều lựa chọn. Hạn hán có thể kéo dài triền miên, mùa màng mất trắng. Là những con người đi qua chiến tranh, mất người thân, mất nhà cửa vì chiến trang không bao giờ báo trước. Kinh tế bấp bênh khiến một gia đình hôm nay còn đủ ăn, ngày mai đã phải bán đi thứ cuối cùng họ có.
Điều khiến mình suy nghĩ nhiều là: ở những nơi như thế, sống sót đã là một thành tựu. Không phải ai cũng có cơ hội mơ ước, phát triển bản thân hay “tìm phiên bản tốt nhất của mình”. Với rất nhiều con người trong cuốn sách này, mục tiêu duy nhất là qua được ngày hôm nay.
Không ai trong cuốn sách được xây dựng như một “người hùng”. Họ chỉ là những con người bình thường, bị ném vào hoàn cảnh khắc nghiệt, và buộc phải học cách chịu đựng. Đọc tới đây, mình nhận ra: có những nỗi đau không cần kể to, chỉ cần được kể thật.
Nhưng Châu Phi trong sách không chỉ là đau khổ. Nó còn có sự gắn bó rất lạ. Gắn bó giữa con người với đất đai, với đàn gia súc, với cộng đồng. Gắn bó đến mức dù có cơ hội rời đi, nhiều người vẫn chọn ở lại. Không phải vì không biết khổ, mà vì họ coi nơi đó là nhà. Đọc tới những đoạn này, mình hiểu rằng: quê hương không phải lúc nào cũng là nơi dễ sống nhưng quê hương là một cái gì đó khiến con người ta đau đáu mãi trong lòng.
Mình đọc Châu Phi Nghìn Trùng không phải một mạch. Có những đoạn, mình gấp sách lại, ngồi yên một lúc, rồi mới đọc tiếp. Không phải vì khó hiểu, mà vì cảm giác… quá thật. Thật đến mức nếu đọc nhanh, mình thấy có lỗi với chính những con người trong trang sách. Mình đọc nó giống như đang ngồi nghe một người lớn tuổi kể chuyện đời – chậm rãi, nhiều đoạn im lặng, và càng về sau càng thấy nặng trong lòng. Có những trang không hề có cao trào, nhưng lại ám mình rất lâu, vì ở đó có đời sống thật, có số phận thật, và sự thật thì hiếm khi dễ chịu. Và chân thật cũng chính là chất liệu giúp tác giả viết nên Châu Phi Nghìn Trùng thành công như vậy.
Điều làm mình thích Châu Phi Nghìn Trùng là nó không kể Châu Phi như một “vùng đất cần được thương hại”. Ngược lại, mình thấy được sự mạnh mẽ, kiêu hãnh và bản sắc rất rõ của người bản địa.
Nếu bạn đang tìm một cuốn sách để đọc cho vui, có thể đây không phải lựa chọn phù hợp. Châu Phi Nghìn Trùng hợp với những ai thích sách ký sự, thích đọc để hiểu đời, hiểu người, hiểu sự khác biệt, và hiểu giá trị của sự chân thật. Không cần kiến thức lịch sử gì trước đó, cứ đọc như nghe một người từng sống ở đó kể lại, chậm rãi và chân thật.
